هنوز بوي رنگ و سر و صداي بعضي تعميرات و خرده كاري ها هست؛ به قول معروف كارگران مشغول كارند . شايد چندان انتظاري نداشته باشي كه در چنين ساختمان نوسازي اثري از فعاليت هاي فرهنگي هنري پيدا شود، اما وقتي به اندازه يك طبقه پله ها را بالا بروي، چشمت به در سبز رنگي مي افتد كه يك برگه A4 روي آن چسبانده شده و با فونت درشت روي آن دو كلمه نوشته شده است؛ نغمه شهر . در باز است و به محض اينكه وارد شوي، متوجه خواهي شد كه جنب و جوش هاي داخل، هيچ نسبتي با نشانه هاي بيرون ندارد؛ خواهي فهميد كه با اين همه انگيزه، به زودي بقيه كارها هم درست خواهد شد؛ مهم اين است كه كسي دست روي دست نگذاشته است. البته مؤسسه آنقدرها هم جديدالتأسيس نيست و يك سالي مي شود كه به عنوان مركز فعاليت هاي موسيقايي سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران آغاز به كار كرده است، اما به تازگي اثاث كشي كرده و به مكان جديدش انتقال يافته است، ضمن اينكه مديريت آن نيز در راستاي سياست هاي جديد فرهنگي هنري شهرداري تغيير كرده است.
سيدعباس سجادي را پيش از اين در كسوت شاعر و به عنوان بنيانگذار و مسئول انجمن ترانه سرايان مي شناختيم و حالا مسئوليت مؤسسه نغمه شهر نيز به او سپرده شده.
او در خصوص فعاليت هاي مؤسسه توضيح مي دهد: اين مؤسسه قرار است كه در تمامي عرصه هايي كه به فعاليت هاي موسيقايي سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران مربوط مي شود، اقداماتي به عمل بياورد كه البته هنوز آن طوري كه بايد به تمام امور بپردازد،  نپرداخته است .
يكي از اين امور كه بايد بيش از پيش مورد توجه قرار گيرد، پرداختن به موسيقي آييني و موضوعي است كه ظرف مدت كمي كه از شروع به كار مديريت جديد مركز مي گذرد، به عنوان مركز ثقل فعاليت هاي مؤسسه خودنمايي مي كند، خصوصاً اينكه در روزهاي اخير آيين هاي بزرگداشت پيروزي انقلاب اسلامي و سوگواري شهادت سرور و سالار شهيدان امام حسين (ع)- در حال برگزاري بود و در اين راستا مؤسسه نغمه شهر چند برنامه برگزار كرده و مي كند كه اهم آنها را مي توان به شرح ذيل ذكر كرد:
۱ نخستين نشست پژوهشي موسيقي انقلاب هاي جهان و ايران: اين نشست در روز ششم بهمن ماه در فرهنگسراي ابن سينا (قانون) با حضور پژوهشگران و محققان عرصه موسيقي مثل آقاي دكتر حميدرضا اردلان،  آقاي دكتر محمدرضا آزاده  فر، استاد علي معلم دامغاني و دكتر بهمن بهروزي برگزار شد. در اين نشست به موسيقي هاي انقلاب هاي جهان و ايران پرداخته شد و پيرامون تأثير انقلاب ها بر موسيقي و موسيقي بر انقلاب ها سخن رانده شد. در اين برنامه، قطعات موسيقي انقلابي توسط چند گروه برجسته نيز اجرا شد. قرار است كه اين نشست در سال هاي آينده با اعلان فراخوان و پذيرش مقالات علمي، در شكل بسيار گسترده تري برگزار شود و گروه هاي موسيقي ساير كشورهاي جهان كه در عرصه موسيقي انقلابي فعاليت داشته اند نيز براي اجرا دعوت شوند.
۲ نخستين همايش سرودهاي انقلاب با عنوان يادايام : بهانه اصلي اين همايش كه با همكاري حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي در تالار انديشه برگزار شد، تقدير از سه عامل توليد بيشترين آثار انقلابي بود؛ آقاي حميد سبزواري در بخش شعر، آقاي احمدعلي راغب به عنوان آهنگساز و آقاي محمد گلريز به عنوان خواننده. در اين همايش لوح هاي سپاسنامه به افراد نامبرده تقديم و از فعاليت آنها تقدير شد. ضمن اينكه يادمان مرحومه سپيده كاشاني و مرحوم محمود (سيامك) عليقلي نيز برگزار شد. قاعدتاً  در سال هاي آينده نيز از ديگر نام آوران اين عرصه تقدير به عمل خواهد آمد.
۳ نخستين نشست آسيب شناسي نغمه هاي عاشورايي: با آغاز ماه محرم، فرهنگسراي ابن سينا در روز پنج شنبه سيزدهم بهمن ماه پذيراي كساني بود كه ارادت و دانايي را در كنار هم لازم مي دانند تا مصائب اهل بيت(ع) به درست ترين شكل ذكر شود. مسلماً پرداختن به نكاتي جدي كه در اين زمينه بايد مورد توجه قرار گيرد، باعث تداوم فرهنگ عاشورا خواهد بود. احساس وظيفه همه كساني كه نگران لطمه زدن پرداخت هاي نادرست از روايت عاشورا به كليت اين فرهنگ هستند، باعث مي شود كه ضرورت اينگونه نشست ها بيشتر آشكار شود و تلنگري باشد به ذهن جامعه و دوست داران فرهنگ عاشورا كه به شكل جدي تر و همراه با بازخواني و نگاه مجدد، به اين مقوله بپردازند.
اين نشست مهم در آينده با فراخوان گسترده و اطلاع رساني دقيق تر با ارائه مقالات پژوهشي پي گرفته خواهد شد و مجموعه اي از مقالات و سخنراني هاي برتر به صورت كتاب منتشر مي شود.
۴ برگزاري آيين هاي شبيه خواني در مناطق گوناگون شهر: با توجه به اينكه تعزيه شامل دو بخش موسيقايي و نمايشي است، مؤسسه نغمه شهر با تأكيد بر بخش موسيقايي و با هماهنگي و نظارت مركز هنرهاي نمايشي معاونت هنري سازمان فرهنگي هنري، در دهه دوم ماه محرم (از 21 تا 30 بهمن ) در چهار ناحيه شمال، جنوب، شرق و غرب تهران اقدام به برگزاري آيين هاي شبيه خواني كرده است؛ در شمال تهران در پارك قيطريه، در جنوب در پارك 22 بهمن، در غرب در خانه فرهنگ با صفا و در شرق در پارك فدك. با توجه به اينكه آيين هاي سوگواري در دهه دوم قدري كمتر است، اين آيين ها براي دهه دوم محرم در نظر گرفته شده تا مردم فرصت بيشتري براي حضور داشته باشند. اين مراسم با برپايي خيمه هاي سنتي حسيني، در اين نقاط برگزار خواهد شد.
۵ چاپ و نشر كتاب و جزوه هايي در خصوص برنامه هاي ذكر شده: مؤسسه نغمه شهر كتابچه هايي در تيراژ 2000 جلد را در خصوص برنامه هاي دهه فجر و نشست آسيب شناسي نغمه هاي عاشورايي منتشر كرده و در دسترس علاقه مندان قرار داده است. تعدادي از اين آثار منتشره نيز براي فعالان امر موسيقي انقلابي و هيات مذهبي ارسال خواهد شد تا براي افرادي كه نتوانسته اند در اين برنامه ها حضور پيدا كنند، قابل استفاده باشد.
وقتي با سيدعباس سجادي در خصوص برنامه هاي اجرا شده و در دست اجرا به گفت وگو مي نشينيم، به نكات مهمي اشاره مي كند. او مي گويد: ما در مؤسسه نغمه شهر علاوه بر برنامه هاي ذكر شده اهداف گوناگوني داريم؛ بخش هايي را براي پژوهش موسيقي در نظر گرفته ايم، ضمن اينكه از توليد آثار ارزشمند و در خور ارائه نيز غافل نيستيم . او با توجه به كمبود وقتي كه از زمان آغاز به فعاليت داشته اند، برنامه هاي اجرا شده را گام هايي ابتدايي براي حركت جدي تر در سال هاي آينده مي داند و اميدوار است در سال هاي آينده اين برنامه ها در شكل گسترده تري اجرا شوند.
سجادي در خصوص همايش آسيب شناسي نغمه هاي عاشورايي اضافه مي كند: تأكيد ما بر بازخواني مقاتل و اصالت نغمه هاست، به خاطر استنادهاي تاريخي كه بايد وجود داشته باشد و اينكه عده اي را از نغمه هاي بي اساس پرهيز بدهيم و برنغمه هاي اصيل تاكيد بورزيم كه اگر آن عده به مسيري افتاده اند كه ناآگاهانه است و به ملودي هاي وارداتي و نچسب رو آورده اند كه تناسبي با فرهنگ عاشورا ندارد، از آن دوري كنند . مسلماً اين رويكرد مؤسسه نغمه شهر با توجه به تأثيراتي كه برگزاري جلسات مذهبي مي تواند بر فرهنگ شهرونداني كه اكثراً  در اين آيين ها شركت مي كنند داشته باشد، از اهميت خاصي برخوردار است .
اما بحثي كه در اين بين مطرح مي شود، اين است كه اينگونه فعاليت ها بيشتر جنبه تخصصي دارد و كمتر مي تواند مورد توجه و علاقه عموم شهروندان قرار گيرد. با توجه به اينكه مؤسسه نغمه شهر قرار است هر دو عنصر موسيقي و شهروندي را در نظر داشته باشد، مي توان نيم نگاهي نيز به برنامه هاي عمومي اين مؤسسه داشت. سجادي در جواب اينكه آيا به واحدهاي شهري از قبيل محله نيز توجه خاصي از سوي اين مؤسسه وجود دارد يا نه، مي گويد: اساساً  تقسيم بندي نواحي شهر براي آيين هاي شبيه خواني با همين هدف صورت گرفته است. ما متوجه هستيم كه دسترسي به برنامه هاي ما براي خيلي از شهروندان مقدور نيست. نشر كتابچه ها را هم ما با همين هدف مدنظر قرار داديم كه بتوانيم نتايج اين برنامه ها را از طريق هيات به محله ها و شهروندان انتقال بدهيم .
وقتي صحبت از تأثيراتي كه مؤسسه نغمه شهر مي تواند بر تعريف جديد شهروندان از موسيقي و ارتباط متقابل آنها با اين پديده فرهنگي هنري داشته باشد پيش مي آيد، سجادي توضيح مي دهد: پيش از اينكه من اينجا باشم، همكاران قبلي من از سال گذشته جشنواره اي را طراحي و اجرا كرده اند، به نام سرود محله . به نظر من اين فرصت خوبي است كه ما بتوانيم بخشي از استعدادهاي جوان را شناسايي و جذب كرده و خودمان را به نوعي با مناطق و محله ها مرتبط كنيم. يكي از برنامه هايي كه من و همكاران در اين مركز مصر هستيم كه در سال 1385 به صورت علمي تر و دقيق تر و جدي تر برگزار كنيم، دوره بعدي همين جشنواره است. ما مي توانيم به اين طريق اهداف و سياست هايي كه در مؤسسه نغمه شهر داريم را در محله ها جاري كنيم كه به ارتقاي كيفيت موسيقي شهري منجر خواهد شد و اين تلاش را از طريق خانه فرهنگ ها و فرهنگسراها انجام مي دهيم. ضمن اينكه با اعلان فراخوان عمومي سعي مي كنيم جشنواره را از هر گونه محدوديتي خارج كنيم، چرا كه ممكن است در محله اي اصلاً خانه فرهنگ يا فرهنگسرا نباشد، ولي در آن منطقه كساني باشند كه با اعلان فراخوان ما دست به تشكيل گروه بزنند. همين ايجاد ذهنيت و فضا مي تواند به عنوان قدم اول، اقدام بسيار مهمي باشد. كشف و هدايت استعدادهايي كه مي توانند در اين گروه ها وجود داشته باشند، توسط كارشناسان مراكز سازمان فرهنگي هنري از ديگر مواردي است كه مي توان انتظار داشت .
سجادي در مورد نقش مساجد در خصوص اشاعه موسيقي مذهبي مي گويد: قطعاً مساجد، پايگاه هاي بسيار خوبي براي توسعه سرودها و نواهاي مذهبي هستند. ما مي توانيم در بخش هاي كر، همخواني و تك خواني كمك هاي فراواني را از مساجد انتظار داشته باشيم و اين مؤسسه نيز به همه شكل در خدمت كساني است كه بخواهند كارهايي را در زمينه الحان،  نغمه ها، نواها و موسيقي انجام دهند .
مدير مؤسسه نغمه شهر سپس به برنامه هاي پيش  بيني شده براي سال 1385 مي پردازد؛ ما در تهران يك گردهمايي براي مديران مختلفي كه مي توانند با مقوله فرهنگ نسبتي داشته باشند، طراحي كرده ايم. در اين برنامه قرار است كه مديران را به شناخت دقيق تر و كاربردي تري در خصوص تأثيرات و كاربرد موسيقي برسانيم. اگر بتوانيم نوعي آمادگي ذهني براي مديران ايجاد كنيم، حركت هاي بعدي ما خيلي ساده تر و آسان تر خواهد بود. شناخت جدي تر، علمي تر و جهاني تر از موسيقي مي تواند باعث تلاش و تعامل بيشتر مديران باشد تا ما هم بتوانيم به اهداف مؤسسه برسيم .
وي سپس به برنامه هايي اشاره مي كند كه مؤسسه نغمه شهر در نظر دارد براي نقاط محروم شهر طراحي و اجرا كند؛ ما به دنبال راهكارهاي قانوني هستيم، چون ممنوعيت هايي براي اجراي موسيقي در ورزشگاه ها وجود دارد، در نظر داريم در مناطق محروم و كم درآمد شهر،كنسرت ها و برنامه هاي هنري توسط هنرمندان سرشناس در مكان هاي بزرگ براي دسترسي تعداد زيادي از شهروندان، بدون فروش بليت اجرا و هزينه آن از طريق سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران تامين شود .
اعتقاد سجادي بر اين است كه بسياري از استادان موسيقي هستند كه علاقه دارند داشته هايشان را به همشهريان خود انتقال بدهند ولي فضا براي آنها وجود ندارد؛ ما فضاهاي فرهنگي و هنري داريم ولي بايد اين فضاها را فرهنگي تر كنيم. مديريت اين تعامل بين هنرمند و هنرجو و ايجاد فضاي مناسب براي آنها مهم است. در اين صورت بقيه اتفاقات خود به خود پيش خواهد رفت. مهم همت و پشتيباني است . سجادي در پايان مي گويد: يكي از اساسي ترين فعاليت هايي كه مؤسسه نغمه شهر بايد در سازمان فرهنگي  هنري شهرداري تهران انجام دهد، مبادرت علمي و جدي با شيوه نامه اي مدون به آموزش موسيقي در فرهنگسراها و خانه هاي فرهنگ است. يكي از اهداف جدي ما همسان سازي آموزش در ساير مراكز سازمان فرهنگي هنري است؛ مثلا اينكه اگر كسي امروز به فرهنگسراي شفق رفت و مدت چند ماه در آنجا آموزش ديد، اگر به دليلي مجبور شد كه آموزش خود را در فرهنگسراي ديگري پي بگيرد، مجبور نباشد روش ديگري را از نو آغاز كند و بتواند براساس آموخته هاي قبلي اش، آموزش را به راحتي ادامه بدهد .نكته ديگري كه سجادي به شدت بر آن تأكيد دارد، كيفيت كلاس هاي آموزشي فرهنگسراها و خانه هاي فرهنگ است. نظر او اين است كه بايد كيفيت كلاس ها در سطحي باشد كه اگر يك كارشناس موسيقي سازمان فرهنگي- هنري شهرداري تهران خواست فرزندش را در كلاس موسيقي ثبت نام كند، او را به جايي جز كلاس هاي فرهنگسراها يا خانه هاي فرهنگ نبرد.
او مراسم تجليل از هنرمندان پيشكسوت و برگزاري اولين جشنواره موسيقي اقليت هاي مذهبي با هدف تقريب مذاهب را نيز از ديگر برنامه هاي سال 1385 مؤسسه نغمه شهر ذكر مي كند.

 نويسنده: پويامهرآيين

* گزارش منتشره ای ازموسسه نغمه شهر در روزنامه همشهری تاریخ۲۵/۱۱/۱۳۸۴